188/2015: Pawilon Archeologiczny - Wiślica (woj. świętokrzyskie, pow. buski, gm. Wiślica)

(Plac Solny)

W pobliżu kolegiaty, w latach 1959-62, odkryto pozostałości niewielkiego kościółka. Powstał on zapewne w XI w. Nosił on wezwanie św. Mikołaja. Kościół był jednonawowy z półokrągłą absydą. W 2. poł. XI w. dobudowano do niego kaplicę grobową, gdzie odkryto cztery pochówki - kobiet, co było zaskoczeniem. W średniowieczu nie praktykowano grzebania kobiet w kościołach, więc osoby te musiały być znaczące.
Obok kościoła znajduje się domniemana misa chrzcielna z 880 r. Jej wytłumaczenie można znaleźć w Legendzie panońskiej, w której podkreśla się pogański książę został wzięty do niewoli  przez władce wielkomorawskiego Świętopełka i siłą ochrzczony.

187/2015: Podziemia Bazyliki - Wiślica (woj. świętokrzyskie, pow. buski, gm. Wiślica)

(ul. J. Długosza)

W podziemiach bazyliki kryją się pozostałości dwóch kościołów romańskich, odkrytych w latach 1958-63 podczas prac badawczych.
Pierwszy z tych kościołów pw. Narodzenia Matki Bożej, ufundowany został przez księcia sandomierskiego, Henryka. Była to niewielka, jednonawowa budowla zakończona półkolistą absydą, z kryptą pod prezbiterium.
W krypcie odsłonięto posadzkę, tzw. płytę orantów, datowaną na lata 1175-77. Posadzka wykonana jest z masy gipsowej, na której wyryto rysunki, a następnie wypełniono  je czarnym gipsem. Płyta składa się z dwóch pól.
W górnym przedstawiono duchownego, stojącego między mężczyzną a chłopcem (miejscowy prepozytor, Henryk Sandomierski oraz Kazimierz Sprawiedliwy - syn), na dolnym - mężczyznę z brodą pomiędzy kobietą i mężczyzną (Kazimierz Sprawiedliwy - ojciec, Helena i syn Bolesław). Pola oddziela ozdobna bordiura z motywami roślinnymi i zwierzęcymi. Pozostały również trzy podstawy kolumn.

Po zburzeniu tego kościoła wzniesiono kolejny, pw. Trójcy Świętej. Była to trójnawowa świątynia z dwiema kaplicami. Z tej świątyni zachowały się fragmenty płytek posadzkowych i elementy rzeźbiarskie, które zobaczyliśmy w przedsionku Podziemi.
Obecna posadzka podtrzymywana jest przez wpuszczone w podziemiach kolumny oraz metalowe wsporniki.

186/2015: Dom Długosza - Wiślica (woj. świętokrzyskie, pow. buski, gm. Wiślica)

(ul. J. Długosza 22)

Dom został zbudowany w kamienia i cegły, a przykryty dachówką. Ufundowany przez mistrza Długosza, przekazany był dla wikariuszy i kanoników wiślickich. W 1471 r. pożar zniszczył Wiślicę, ale nie tknął plebani.
Zbudowany jest na planie wydłużonego prostokąta, przez który biegnie obszerna sień. We wnętrzu Domu Długosza znajduje się Muzeum Regionalne. W niej to zachowały się belkowe stropy z resztkami polichromii - z herbem Długosza Wieniawa.
Podczas remontu w 2000 r. odkryto malowidła z XV w. Najlepiej zachowała się scena zmartwychwstania Chrystusa objawiającego się Długoszowi wypowiadającemu słowa Chryste, zmiłuj się nad nami. Za historykiem stoi kobieta z Krzyżem - św. Helena.
Po drugiej stronie znajduje się niewyraźna sylwetka Matki Bożej z Dzieciątkiem, a także ludzkie i zwierzęce.


Bilet wstępu:
- normalny - 8 zł
- ulgowy - 5 zł
Zwiedzanie Domu Długosza połączone jest oprowadzaniem po Podziemiach Bazyliki oraz Pawilonu Archeologicznego.

185/2015: Bazylika Mniejsza pw. Narodzenia NMP - Wiślica (woj. świętokrzyskie, pow. buski, gm. Wiślica)

(ul. J. Długosza 26)

Ufundowana w 1350 r. przez króla Kazimierza Wielkiego. Wielokrotnie przez wieki remontowany, dotrwał w bardzo dobrym stanie aż do początku XIX w., kiedy to wraz z upadkiem Wiślicy, i także kolegiata straciła na znaczeniu. Stan budowli pogorszył się do tego stopnia, że w 1848 r. kościół zamknięto. W  1915 r. kościół uległ zbombardowaniu. Zawaliły się wówczas sklepienia, zniszczeniu uległy ołtarze, filary oraz fasada zachodnia. Renowację przeprowadzono w latach 1919-26.

Kościół posiada dwie nawy. Wąskie, wysokie okna z krzyżami z kamiennych lasek, oświetlają wnętrze.  W ołtarzu głównym znajduje się wczesnogotycka kamienna rzeźba Matki Bożej Łokietkowej. Figura pochodzi z ok. 1300 r. W prezbiterium zachowała się również częściowo ruskobizantyjska polichromia z lat 1397-1400. Wykonana została z inicjatywy Władysława Jagiełły. Do najlepiej zachowanych należą sceny: Zwiastowania, Bożego Narodzenia, Ofiarowania w świątyni, Wjazdu do Jerozolimy, Ostatniej Wieczerzy, Biczowania, Ukrzyżowania, Zdjęcia z Krzyża, Zaśnięcia Matki Bożej i Pogrzebu Matki Bożej.

W nawie północnej umieszczony jest barokowy ołtarz z pocz. XVIII w. z XVII-wiecznym obrazem św. Barbary. Nad obrazem znajduje się wizerunek św. Jana Kantego, a w zwieńczeniu - obraz św. Teresy z Avila. Ołtarz ozdabiają figury śś. Piotra, Pawła, Jana Ewangelisty i Mateusza.
W drugim ołtarzu jest późnogotycki XVI-wieczny krucyfiks z figurami Matki Bożej i św. Jana Ewangelisty.
W belce tęczowej widnieje krzyż z XVIII w.
W kościele znajdują się epitafia i nagrobki: Anny z Krzepickich Stawiskiej, ks. Jakuba Vegriniusa, ks. Wojciecha Chotelskiego i ks,. Piotra Waligórskiego.
Na uwagę zasługuję również tablica fundacyjna.

Bazylika znajduje się na szlaku Małopolskie Drogi św. Jakuba

184/2015: Dzwonnica Fundacji Jana Długosza - Wiślica (woj. świętokrzyskie, pow. buski, gm. Wiślica)

(ul. J. Długosza 26)

Czterokondygnacyjna dzwonnica powstała na planie kwadratu w latach 1460-1470. Do połowy zbudowana jest z ciosu wapiennego, zaś od połowy w górę z cegły zendrówki układanej w romboidalne wzory. Pod dachem znajduje się gzyms podzielony na liczne pola, ozdobione herbami, możnych rodów ówczesnej Rzeczypospolitej: Korony, Litwy, Wieniawa (Długosza), Dębno (Zbigniewa Oleśnickiego) Nałęcz, Poraj, Rawicz, Grzymała, Ogończyk i Pilawa. W oknach widać ostre łuki. Do 1831 r. nakryta była strzelistym ołowianym dachem, który później zdjęto. W 1858 r. dzwonnica podła ofiarą pożaru. Wypaliły się wiązania, ucierpiały mury, a dzwony stopiły się. Odbudowano ją w 1879 r.. lecz podczas I wojny światowej została zbombardowana przez artylerię austriacką. Dzwony, znajdujące się obecnie, zostały ufundowane po II wojnie światowej i noszą imiona: Jan, Maria i Paweł.